【線形代数】8-4-1 グラム・シュミットの直交化法|問題集
1.標準内積を与えた\(\mathbb{R}^3\)の基底にグラム・シュミットの直交化法を適用して\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底を求めなさい。
(1)\(\boldsymbol{v}_1=\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix},\boldsymbol{v}_2=\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ 1\end{pmatrix},\boldsymbol{v}_3=\begin{pmatrix}1 \\ 2 \\ 1\end{pmatrix}\)
グラム・シュミットの直交化法より、
\(\boldsymbol{w}_1=\boldsymbol{v}_1\)
\(=\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_2=\boldsymbol{v}_2-\frac{(\boldsymbol{v}_2,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{3}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_3=\boldsymbol{v}_3-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_2)}{(\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_2)}\boldsymbol{w}_2\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 2 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{5}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{-\frac{1}{2}}{\frac{1}{2}}\cdot\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{2}{3}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
また、\(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_3\)は\(\mathbb{R}^3\)の直交系なので、
\(\|\boldsymbol{w}_1\|=\sqrt{6}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_2\|=\frac{1}{2}\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_3\|=\frac{2}{3}\sqrt{3}\)
よって、
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_1=\frac{\boldsymbol{w}_1}{\|\boldsymbol{w}_1\|}=\frac{1}{\sqrt{6}}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_2=\frac{\boldsymbol{w}_2}{\|\boldsymbol{w}_2\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_3=\frac{\boldsymbol{w}_3}{\|\boldsymbol{w}_3\|}=\frac{1}{\sqrt{3}}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底は\(\boldsymbol{u}_1,\boldsymbol{u}_2,\boldsymbol{u}_3\)となる。
\(\boldsymbol{w}_1=\boldsymbol{v}_1\)
\(=\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_2=\boldsymbol{v}_2-\frac{(\boldsymbol{v}_2,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{3}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_3=\boldsymbol{v}_3-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_2)}{(\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_2)}\boldsymbol{w}_2\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 2 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{5}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{-\frac{1}{2}}{\frac{1}{2}}\cdot\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{2}{3}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
また、\(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_3\)は\(\mathbb{R}^3\)の直交系なので、
\(\|\boldsymbol{w}_1\|=\sqrt{6}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_2\|=\frac{1}{2}\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_3\|=\frac{2}{3}\sqrt{3}\)
よって、
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_1=\frac{\boldsymbol{w}_1}{\|\boldsymbol{w}_1\|}=\frac{1}{\sqrt{6}}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_2=\frac{\boldsymbol{w}_2}{\|\boldsymbol{w}_2\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_3=\frac{\boldsymbol{w}_3}{\|\boldsymbol{w}_3\|}=\frac{1}{\sqrt{3}}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底は\(\boldsymbol{u}_1,\boldsymbol{u}_2,\boldsymbol{u}_3\)となる。
(2)\(\boldsymbol{v}_1=\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix},\boldsymbol{v}_2=\begin{pmatrix}0 \\ -2 \\ 1\end{pmatrix},\boldsymbol{v}_3=\begin{pmatrix}1 \\ 1 \\ -1\end{pmatrix}\)
グラム・シュミットの直交化法より、
\(\boldsymbol{w}_1=\boldsymbol{v}_1\)
\(=\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_2=\boldsymbol{v}_2-\frac{(\boldsymbol{v}_2,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}0 \\ -2 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{-1}{2}\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{2}\begin{pmatrix}1 \\ -4 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_3=\boldsymbol{v}_3-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_2)}{(\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_2)}\boldsymbol{w}_2\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 1 \\ -1\end{pmatrix}-\frac{2}{2}\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}-\frac{-2}{\frac{9}{2}}\cdot\frac{1}{2}\begin{pmatrix}1 \\ -4 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{9}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 2\end{pmatrix}\)
また、\(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_3\)は\(\mathbb{R}^3\)の直交系なので、
\(\|\boldsymbol{w}_1\|=\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_2\|=\frac{1}{2}\cdot3\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_3\|=\frac{1}{3}\)
よって、
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_1=\frac{\boldsymbol{w}_1}{\|\boldsymbol{w}_1\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_2=\frac{\boldsymbol{w}_2}{\|\boldsymbol{w}_2\|}=\frac{1}{3\sqrt{2}}\begin{pmatrix}1 \\ -4 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_3=\frac{\boldsymbol{w}_3}{\|\boldsymbol{w}_3\|}=\frac{1}{3}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 2\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底は\(\boldsymbol{u}_1,\boldsymbol{u}_2,\boldsymbol{u}_3\)となる。
\(\boldsymbol{w}_1=\boldsymbol{v}_1\)
\(=\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_2=\boldsymbol{v}_2-\frac{(\boldsymbol{v}_2,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}0 \\ -2 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{-1}{2}\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{2}\begin{pmatrix}1 \\ -4 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_3=\boldsymbol{v}_3-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_2)}{(\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_2)}\boldsymbol{w}_2\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 1 \\ -1\end{pmatrix}-\frac{2}{2}\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}-\frac{-2}{\frac{9}{2}}\cdot\frac{1}{2}\begin{pmatrix}1 \\ -4 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{9}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 2\end{pmatrix}\)
また、\(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_3\)は\(\mathbb{R}^3\)の直交系なので、
\(\|\boldsymbol{w}_1\|=\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_2\|=\frac{1}{2}\cdot3\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_3\|=\frac{1}{3}\)
よって、
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_1=\frac{\boldsymbol{w}_1}{\|\boldsymbol{w}_1\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ -1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_2=\frac{\boldsymbol{w}_2}{\|\boldsymbol{w}_2\|}=\frac{1}{3\sqrt{2}}\begin{pmatrix}1 \\ -4 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_3=\frac{\boldsymbol{w}_3}{\|\boldsymbol{w}_3\|}=\frac{1}{3}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 2\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底は\(\boldsymbol{u}_1,\boldsymbol{u}_2,\boldsymbol{u}_3\)となる。
2.\(P_2(\mathbb{R})\)に次の内積を与えるとき、\(P_2(\mathbb{R})\)の基底\(1,x,x^2\)からグラム・シュミットの直交化法を適用して\(P_2(\mathbb{R})\)の正規直交基底を求めなさい。
(1)\(\displaystyle (f(x),g(x))=\int_{-1}^1f(x)g(x)dx\)
グラム・シュミットの直交化法より、
\(\boldsymbol{w}_1=\boldsymbol{v}_1\)
\(=\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_2=\boldsymbol{v}_2-\frac{(\boldsymbol{v}_2,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{3}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_3=\boldsymbol{v}_3-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_2)}{(\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_2)}\boldsymbol{w}_2\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 2 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{5}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{-\frac{1}{2}}{\frac{1}{2}}\cdot\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{2}{3}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
また、\(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_3\)は\(\mathbb{R}^3\)の直交系なので、
\(\|\boldsymbol{w}_1\|=\sqrt{6}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_2\|=\frac{1}{2}\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_3\|=\frac{2}{3}\sqrt{3}\)
よって、
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_1=\frac{\boldsymbol{w}_1}{\|\boldsymbol{w}_1\|}=\frac{1}{\sqrt{6}}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_2=\frac{\boldsymbol{w}_2}{\|\boldsymbol{w}_2\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_3=\frac{\boldsymbol{w}_3}{\|\boldsymbol{w}_3\|}=\frac{1}{\sqrt{3}}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底は\(\boldsymbol{u}_1,\boldsymbol{u}_2,\boldsymbol{u}_3\)となる。
\(\boldsymbol{w}_1=\boldsymbol{v}_1\)
\(=\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_2=\boldsymbol{v}_2-\frac{(\boldsymbol{v}_2,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 0 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{3}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{w}_3=\boldsymbol{v}_3-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_1)}{(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_1)}\boldsymbol{w}_1-\frac{(\boldsymbol{v}_3,\boldsymbol{w}_2)}{(\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_2)}\boldsymbol{w}_2\)
\(\displaystyle =\begin{pmatrix}1 \\ 2 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{5}{6}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}-\frac{-\frac{1}{2}}{\frac{1}{2}}\cdot\frac{1}{2}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle =\frac{2}{3}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
また、\(\boldsymbol{w}_1,\boldsymbol{w}_2,\boldsymbol{w}_3\)は\(\mathbb{R}^3\)の直交系なので、
\(\|\boldsymbol{w}_1\|=\sqrt{6}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_2\|=\frac{1}{2}\sqrt{2}\)
\(\displaystyle \|\boldsymbol{w}_3\|=\frac{2}{3}\sqrt{3}\)
よって、
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_1=\frac{\boldsymbol{w}_1}{\|\boldsymbol{w}_1\|}=\frac{1}{\sqrt{6}}\begin{pmatrix}2 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_2=\frac{\boldsymbol{w}_2}{\|\boldsymbol{w}_2\|}=\frac{1}{\sqrt{2}}\begin{pmatrix}0 \\ -1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\displaystyle \boldsymbol{u}_3=\frac{\boldsymbol{w}_3}{\|\boldsymbol{w}_3\|}=\frac{1}{\sqrt{3}}\begin{pmatrix}-1 \\ 1 \\ 1\end{pmatrix}\)
\(\mathbb{R}^3\)の正規直交基底は\(\boldsymbol{u}_1,\boldsymbol{u}_2,\boldsymbol{u}_3\)となる。
次の学習に進もう!